Dawna moda bez lukru. Muzeum Niepołomickie pokazuje drugą stronę epoki

Na kilka chwil uwagę przyciągają tu suknie, wachlarze i biżuteria, ale wystawa szybko prowadzi dalej – do pytań o pozycję kobiet i cenę modnego wyglądu. W sobotę 10 października w Muzeum Niepołomickim odbędzie się oprowadzanie kuratorskie po ekspozycji „Wiek niewinności. Moda damska od empiru do secesji”. Spotkanie o godz. 16.00 poprowadzi dr Maria Molenda, a udział w nim będzie bezpłatny.

• Oprowadzanie kuratorskie pokaże, co kryło się za elegancką fasadą
• Tytuł wystawy nawiązuje do powieści Edith Wharton
• Historia stroju prowadzi do współczesnych problemów mody

Oprowadzanie kuratorskie pokaże, co kryło się za elegancką fasadą

Ekspozycja obejmuje oryginalne stroje i dodatki z kolekcji Fundacji Nomina Rosae oraz zbiorów prywatnych. Wśród obiektów znajdują się między innymi suknie z lat 90. XIX wieku, akcesoria modowe oraz rekonstrukcje przygotowane w Pracowni Rekonstrukcji Ubiorów Historycznych i Kostiumów. Można zobaczyć suknie turniurowe i princesse, a także elementy stroju, których dobór podlegał dawniej szczegółowym zasadom.

Portrety kobiet z XIX i początku XX wieku, grafiki oraz żurnale modowe pokazują, że ubiór nie był wyłącznie kwestią gustu. Strój informował o statusie materialnym rodziny, wieku i stanie cywilnym kobiety, a także o okazji, podczas której miała się pojawić. Inaczej ubierano się na spacer, inaczej na bal, do opery czy na popołudniowe przyjęcie.

Wystawa przypomina również, że od kobiet oczekiwano jednocześnie skromności i podążania za zmieniającymi się trendami. Edukacja dziewcząt z zamożnych rodzin często koncentrowała się na umiejętnościach przydatnych w życiu towarzyskim i rodzinnym – haftowaniu, muzyce, tańcu czy sztukach plastycznych. W tle pozostawały decyzje podejmowane przez mężczyzn z rodziny oraz przekonanie, że małżeństwo i macierzyństwo powinny wyznaczać najważniejsze cele życia.

Tytuł wystawy nawiązuje do powieści Edith Wharton

Nazwa ekspozycji odwołuje się do „Wieku niewinności”, powieści amerykańskiej pisarki Edith Wharton. Jej bohater, Newland Archer, zostaje skonfrontowany z uczuciem do hrabiny Ellen Olenskiej, choć poślubia May Welland. Historia pokazuje napięcie między osobistymi pragnieniami a bezwzględnymi zasadami obowiązującymi wśród elit drugiej połowy XIX wieku.

Ten literacki kontekst pomaga spojrzeć na modę jako na część większego systemu obyczajowego. Elegancka toaleta miała podkreślać dobre wychowanie i pozycję rodziny, lecz równocześnie ograniczała swobodę kobiet. Za dekoracyjną fasadą kryły się normy, które określały, jak kobieta powinna wyglądać, zachowywać się i układać swoje życie.

Obok historycznych ubiorów pokazano współczesne dzieła sztuki. Ekspozycję uzupełniają kolaże Barbary Nałęcz-Nieniewskiej oraz obraz „Duch Zofii Okuniowej” autorstwa Marii Molendy. Rekonstrukcje przygotowała Elżbieta Mężyk w Pracowni Nomina Rosae.

Powiązany artykuł

Suknie, wachlarze i niewygodna prawda. Nowa wystawa w Muzeum Niepołomickim

Historia stroju prowadzi do współczesnych problemów mody

Wystawa nie zatrzymuje się na estetyce dawnych fasonów. Rozwój przemysłu modowego w XIX wieku przyspieszył zmiany krojów, tkanin i dodatków, a ubrania coraz mocniej odzwierciedlały zamożność rodziny. Zależność między wyglądem, statusem i konsumpcją ma jednak również współczesny wymiar.

Twórcy ekspozycji zwracają uwagę na nadprodukcję odzieży i akcesoriów, wpływ przemysłu na środowisko, manipulacyjne reklamy oraz wyzysk pracowników fabryk i manufaktur. Problemy znane dzisiaj na dużą skalę miały swoje wcześniejsze odpowiedniki w mechanizmach rozwijającego się rynku mody.

Koncepcję wystawy przygotowała dr Maria Molenda – historyczka, artystka, projektantka oraz założycielka i prezeska Fundacji Nomina Rosae. Organizacja od 2004 roku przygotowała ponad 40 wystaw, a także spektakle, produkcje filmowe, wydarzenia kostiumowe i programy edukacyjne. W jej pracowni powstały setki rekonstrukcji historycznych ubiorów.

Wystawa „Wiek niewinności. Moda damska od empiru do secesji” jest dostępna w Muzeum Niepołomickim od 24 lipca do 15 listopada 2026 roku. Oprowadzanie kuratorskie odbędzie się 10 października o godz. 16.00. Wstęp jest wolny.

na podstawie: Miasto i Gmina Niepołomice.